Page images
PDF
EPUB

ARTIS TYPOGRAPHICAE

QUERIMONIA, De illiteratis quibusdam Typographis , propter

quos in contemptum venit.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors]

HENR. STEPHANUS lettori bonis literis

bene cupienti S. D.

[ocr errors]
[ocr errors]

Scrivim
Cribimus indo&ti doétique Poëmata passim,exclamat Horatius,pofta

quam dixit agendæ navis ignarum non audere eam agere, medicos, quod medicorum eft , promittere , fabros fabrilia tractare. In eandem verò fententiam & alibi canit,

Ludere qui nescit, campeftribus abftinet armis,
Indeztúfque pilte, discive trochive, quiefcit,
Ne Spille risum tollant impune corone :

Qui nejeit, verfus tamen audet fingere. Hoc autem quàm verum noftrâ etiam ætate comperiatur , quotidie testantur misera poëmata , quæ deferri videmus in vicos vendentes thus doo odores (ut hîc quoque verba Horatiana usurpem) e piper, dow quicquid chartis amicitur ineptis. Sed quod ille de iis dixit qui vegipro, multò etiam justiùs de iis dicemus qui Tumorexpãos poemata, quamvis aliena, nec poemata duntaxat, fed alia aliorum quorumlibet fcripta. Quid ? doctrinam typographi & ejus qui poemata scribit, parine in lance expendendam censes ? Non equidem : sed utrosque, fi indo&ti lint , æquè suo in genere (ut ita loquar) indoctos effe & cenfeo & affirmo. Quantum enim multi hujus feculi versificatores ab eâ doétrinæ abfunt menfurâ, quam vel mediocris poetis (li liceret mediocribus esse poetis) deliderat, tantum plerofque typographos ab eâ, quam ars illorum pofcit vel flagitat potiùs, abelle dico: ut de iis taceam qui non sunt indocti, id est parum docti, aut etiam minùs quàm parum do&ti, fed ne digni quidem funt, qui indo

quum fint prorsus analphabeti. Quid ? (dicet fortasse quifpiam) quum coc librorum agmina ex tot typogra

[ocr errors]

Ai vocentur

phorun

T 3.

i

phorum officinis prodeant, quos omnis doctrine expertes esse conftat, an ira neceffariam illis effe literarum cognitionem exiftimas, ut å suis fertiliffimis alioqui prelis, in quibus consenuerunt , tanquam Aristophanicos Strepfiadas, ad tam seram scholam vocare, & veluti Pelias quosdam recoquere velis ? Ar qui, fi ideo typographicæ arti doétrinâ non eft opus, quòd mul. ți eam indocti exerceant, ac de iis queri minimè debeo : icidem certè poeticæ non effe neceffariam, quod ab indoctis etiam multa proficisci poemata videamus, ideóque de illis immeritò queftum effe Horatium pronuntiabimus. Nifi fortè poeticæ quidem necessariam omnino effe poeticam, at typographicæ arti non item, dicet aliquis. Sel quo id ore dici à quoquam poterit? Itáne verò librorum editio pro dignitate ab iis elaborari porerit quibus nihil cum Musis commune est? Itáne verò artem cujus veluc tutelæ ac fidei liceræ hoc seculo commiffæ funt, fideliter tractare literarum imperitus poterit ? Ecquid obfecro diéturum putamus Aldum, fi nunc reviviscens videat successisse sibi typographos,quorum non minima pars vix penè aliud in libris, quàm quomodo alba pagina discernenda fit à nigrâ, inçelligic ? (Nam qui tantum profecerunt ut Græca literarum elementa possint à Latinis, Hebraica à Græcis difcernere, atrocem sibi fieri injuriam existiment, fi in numero indoctorum habeantur) Quid verò di&turos M. illum Musurum & Janum Lafcarin putamus , in quibus primis Græcia reviviscere coepit, & qui principes in pandendo nobis ad linguæ adyta itinere fuerunt? quid, inquam, di&turos remur, li, quum ipli tantum honoris arti typographicæ derulerint, ut non indignam existimarint cui suam operam navarent, fungentes munere correctorum (liceat enim de rebus typopraphicis typographicè loqui) eò rem deveniffe videant, ut fiquis tria Latina linguæ verba totidémque Græcæ norit, typographricæ illius correctioni nobiliffimi quique utriusque lingua fcriptores committantur? Quid enim, obfecro, aliud eft, hanc in illos scriptores potestatem ejusmodi hominibus permittere, quàm gladios furiosis in manus tradere ? Eorum ego è numero quendam olim cognovi, illo correctoris munere tam crudeliter fungentem, ut omnibus locis in quibus yocem precos inveniebat , plagas infligeret , porces nimirum in locum illius subllicuens: itidemque ubicumque verbum Exa. rimare occurrebat, ipsum in Examinare mucaret : (adeo quidem ut & apud Horatium legeret, Cur me querelis examinas tuis?) quod nimirum hæc vox paritérque illa (licut aliæ propè infinitæ, in quas eandem tyrannidem exercebat ) Latinitatis ejus terminos excederent, peregrinicatítque damnandæ ei viderentur. Porcos enim (aiebat) scio esse animalia quædam fic vocata : at procos nec animalia nec aliud in Latino significare puto : interim malo

1

[ocr errors]

i vocem, de quâ certus sum, pro eâ reponere Alii sunt, qui ne

que quid nomen Proci, neque quid verbum Exanimare valeat' i ignorent, ac Latina effe minimè negent, in aliis item perinde

tritis non hæsitent : sed quum paulò iftis rariora vocabula in eorum oculos incurrunt, ad ipía, tanquam monftra quædam, obftupefiant: atque adeo procul unumquodque hujusmodi vocabulum abigant, aliud libi familiare in ejus locum advocantes,

vel potiùs obtorto (ut ita dicam) collo pertrahentes. Exem· plum autem ex multis unum, sed valde inligne, proferam. + Quum dixisset Horatius, epistolâ 2 libri prioris, nunc adbibe ouro

Pectore verba puer, ad verbum hoc adbibe attonita frequens hujusmodi correctorum turba, in ' adbibe mutavit : non unum unà in voce, fed multiplex, erratum admittens, ut cuilibet (qui modò illorum fimilis non fit) manifestum effe poteft. Et tamen in pluribus quàm triginta diverfis editionibus præclaram illam

emendationem me videre memini. Ac certè vix tandem Lugo dunenfi cuipiam correctori persuasi ut posthac inemendatum Horatium eo in versu efle fineret, id eft, fuum adbibe, quod mendofum ille putabat, ei relinqueret. Viden", lector, viden' cum quibus nunc hominibus negotium sit antiquis illis Latinæ linguæ fcriptoribus ? Nam de Græcis quid attinet dicere? Græcæ linguæ penetralia ingresii sunt fcilicet qui Latinam vix à limine falutarunt : aut ab illis multum fperandum eft qui ipsis litrorum frontibus ignorantiæ suæ imaginem ad vivum expressam præfigunt. Sic nuper ex quâdam

Germanicâ officinâ (urbis enim nomini parco) prodiit Græcus liber, in cujus fronte quum diligentiam in eo adhibitain commendare vellet is cui hanc provinciam demandarat typographus, in eo ipso verbo quo emendatum fignificare voluit, tribus fædissimis errauit modis, non typographicis quidem illis, id est non ex operarum incuriâ, fed ex merâ linguæ Græcæ ignorantiâ apercè proficiscentibus. Are que ita miser typographus dum honorifico titulo commendacam elle editionem fuam existimavit, contrà fuo ipfeiret præconio (tanquam suo fe gladio jugulans) illam infamavit. Quod verò omnium maximè ridiculum est , videmus paffim typographorum

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

· In unâ voce contra Syllabarum tempus bis peccavit Core rector ; quali forsan usus est Almeloveenius in suo notarum ad Rutilii fragmentum spicilegio, ubi (v. 76.) pro nobilitate reponitur ferocitate, tanquam melior lectio. * At quis non miretur in Horatio Typis Regiis 1642. excuso legi adhibe? Lambinus in suis notis' hanc vitiofam notavit fcripturam ; & Cruquius monec in omnibus fcriptis codicibus haberi adbibe.

epiftolas

TA

epistolas Latinas, interdum & Græcas, quorum plurimi ne prie mum quidem earum verbum intelligere, nonnulli ne legere qui. dem illas possunt. Quàm multa verò insuper mala hæc typographorum ignorantia invehat, alius erit fortasse dicendi locus. Sed interim (quum hunc tam miferum támque calamitofum artis typographicæ ftatum sæpenumero mecum deplorasfem) continere me non potui quin omnibus qui Musas eo profequuntur, & amore & honore, quo merentur, lu&um meum teftatum relinquerem , vel potiùs illos in ejus partem ( tanquam de meg tantundem detracturus ) vocarem. Qui tamen multò certè libentiùs vindices tantæ miseriæ & injuriæ quàm deploratores advocaturus eram, fiquos ufquam gentium repertum iri existimaffem. Hinc tandem erupit illa, quam nunc edo, queri. monia, inter innumeras occupationes à me fcripta, nec tamen ex ullo odio, vel ex invidiâ, (eft enim, Dei beneficio, cur invidear ab ÓLO XVois, potiùs quàm cur invideam) fed ex animo gravi indignatione percito profeeta. Verùm dicet quifpiam, Heus tu, non meminifti versùs Horatiani, quem initio hujus epistolæ protulifti ? Scribimus indefti doétique pæmata passim : annon & in tuum poema eundem jactatum iri existimas ? Imò verò & memini, & me primum omnium in illorum, non in horum numero colloco: fed ut aggredi illud auderem fecit hic alius satyrici versus, si natura negat, facit indignatio versum. Vale.

1

[ocr errors]

ARTIS

[ocr errors]

ARTIS TYPOGRAPHICAE

QUERIMONIA
De illiteratis quibusdam Typographis, propter

quos in contemptum venit.

AUTORE
HENRICO STEPHAN Q.
ILLA ego que quondam, cælo ut delapsa, colebar,

Illa ego quæ multis numinis inftar eram :
Quam comitem addiderant mundi miracula septem,

Quæ decima Aonidum sum numerata foror:
Delicie humani generis vocitata per orbem,

Que vocitabar amor deliciæqne deum:
Hei mihi, nunc miferam, contempta, ingloria, vitam,

(Si tamen hæc vitæ eft nomine digna) traho.
Nunc traho quod super eft, per mille opprobria, vita,

Sícque me & laudi vivo superftes ego.
At vos, quorum animos vulginon fascinat error,

Nec sua credulitas credere falfa jubet,
Me (quaso) indi&â damnari expendite causâ,

Nec peragi justi judicis ore ream.
Crimina nulta quidem ex omni me parte laces unt :

(Fæta subinde novis pectora livor habes)
Sed duo præcipuè nostram oppugnantia famam,

Implerunt acri quæ mihi bile jecur.
Me veterum autorum clamant peftémque luémque,

Sacrilegâ hos clamant me violare manu.
Sentinámque oporum dicunt proferre novorum,

Quam piper & triviis Salgama rota manent.
Nimirum hæc ea sunt, quæ me duo crimina vexant,

Inque odium reliquis que rapuere magis.
At non jure in jus me dico fuiße vocatam :
Nim que non pecco,

quare luenda mihi ?
Non peccare autem, Suffragia vestra probabunt,

Si patiens juris, candida ménfque finat.
Namque age, Mavortis fiquis sibi sumpserit arma ,
Sed qui

non itidem Martia corda gerat : * Sic H. Stephanus in fua editione. Almeloveenius bene repofuit fúntne.

[ocr errors]

Se

« PreviousContinue »