Page images
PDF
EPUB

* Inde, inquit, eft imperator unde et homo, an" tequam imperator ; inde potestas illi, unde et « fpiritus.”

Potestas hæc quidem, accedente hominum confenfu, principibus non raro defertur; hæc, pro hominum arbitrio, iis qui rempublicam gerunt, non uno more ac modo, difpertitur; hæc in homines, ab hominibus exercetur; hæc denique promovendis hominum commodis atque felicitatibus unice deftinatur. Potestatem iraque hanc adepti principes, none incongrue a Petro ανθρωπινη κλισης nuncupantur. -Sin vero, aut unde ducta ad ipsos pervenerit auctoritas, aut cujus in fungendo munere vices obeant, et cui demum reddenda sit defuncti ratio, cogitemus nobiscum ; eos, fecundum Paulum, efle revera Otou Soalæynv, ipfam ipfius Dei ordinationem, fateamur neceffe.

His radicibus subnixa firmiter se tuentur magi. ftratuum jura, facile exurgunt subditorum officia. Cum enim fummi numinis ministri sint principes, cum ab Illo quasi jure legationis miffi ad nos vênerint, par eit ut cos, Dei ipfius metu ac reverentia adducti, omni qua poffumus obfervantia atque honore profquamur Eo ipso itaque in loco, ubi reges ducesque aveportivas allons vocat propter Deum tamen colendos esse Petrus affirmat. Si autem propter Drum colendi sunt; quiquid in eas afpere aut contumeliose dictum, quicquid obiti. natto jis renitendi studio factum eft, id omne in Deum recidet, regiæ poteftatis auctorem atque vindicem. “ qui enim refiftit potestati, Dei or“ dinationi refiftit; qui autem refiftunt, ipsi fibi « damnationem acquirunt. “ Imo ita eft, inquiunt, populi qui causam

“ agunt,

« agunt, si modo principes imperii sui a Deo in

(tituti limites non transiliant, fi intra jus fafque " se contineant: sin ultra pergant, Dei certe vo" luntati repugnant, Dei auctoritate sunt protinus “ destituti. Quifquis itaque iis, mjufta molienti“ bus, restiterit, divinæ voluntati repugnasse, " Ordinationi reftitisse, minime censendus eft.”

Vera fi hæc funt, quo tendant illa apostoli, primis duobus verliculis comprehensa, non video. Quid refert eniin a Paulo nos moneri, ut Potea statibus fublimioribus ea de causa obtemperemus, quod a Deo ortå, atque sub Deo conftitutæ fint; fi nihil unquam obsequii fuo jure vindicent, nifi cum in omni administrandæ reipublicæ ratione civibus profint, æquitati studeant, justitiam colant? Istiusmodi scilicet Gubernatoribus, five a cælo, sive a terra ortum trahant ; five Dei, five populi folummodo personam sustineant; quis fanæ inentis est, parere qui recusaverit ? Ut autem iniquis magistratibus obediatur, ut rempublicam etiam male gerentibus, Dei tamen auctoritate munitis, Dei ipfius gratia, fuus constet honos ; hoc fummo studio elaborandum est, hæc digna plane est apostoli patrocinio causa: Huc itaque ipfius fpectac oratio-* Omnis anima potestatibus fublimoribus « fubdita sit; non est ENIM potestas nisi a Deo, « quæ autem sunt potestates, fub Deo ordinata “ funt.” Huc etiam quæ fequuntur, omnino pertinent; “ Qui ITAQUE reliítit poteftati, Dei ã ordinationi retiftit, etc. WSE O AVTIT&C COLLENOS tn xčova « cia, etc. ITAUT qui reftiterit potestati,” etc. cui nempe nos [uroluccio tar] subdi voluit ipfo ora. lionis exordio apoftolus. Respondent extrema primis, atque omnia, fibi invicem apta atque conVOL. II.

Ff

nexa, nexa, eodem recidunt; ne fcilicet non funditi fimus, ne refiftamus iis, qui nobis legitime præfunt. Quorsum vero hæc tam multiplex. tain gravis, tam vehemens hortatio ; fi eos tantum habuerit in animo apoftolus civitatum rectores, qui communi civium saluti non deeffent, quibufque non solum fine pacis publicæ dispendi, fed et fine fummo dedecore atque infamia, resisti non poffet? Iis certe, qui nihil nisi justum imperant, nihil nifi quod expediat, æquum eft ut dicto audientes nos omni ex parte præbeamus; æquum eft, ut id ipsum quod imperant, prompte atque alacriter exequamur. Hos itaque fi mente defignaffet, Hoc etiam aperte edixisset apostolus : Et tamen, quæ monet, co tantum pertinent, magistratibus ut fubditi fimus, ut non refiftamus. Quæ quidem officii nostri pars minima eft, nec momenti quidquam in fe habet, fi ad bonos principes referatur; fin malos fpectet, arduum fane hoc eft, graviffimumque præceptionis genus, in quo ad fummum perducta confiftit obedientiæ civilis ratio. Hoc itaque magno animo aggreffus, uberrime, prout decuit, atque ardentisfime pertractavit apostolus. Plura a me eandem in rem afferri poffent, fi non hic Locus alia occasione jam antea occupatus effet, multisque expofitus ; aut non effet etiam, antequam perorem, jam iterum attingendus. Hoc itaque quatenus res postulat, perfectum ratione, conclusumque fit; Pauli præcepta in eos etiam principes cadere, qui auctoritatem legitimam illegitime exercent; quique a Deo conftituti, ad Dei tamen voluntatem se neutiquam accommodant.

Potestatem imperatoriam qui non nisi recta im. perantibus concedunt, duas res multum diversas

permiscent, permifcent, Jus atque Auctoritatem : quid interfit inter ea quæ a principibus legitime, atque ea quæ pro imperio fiant, non vident. Ut principes jure quidquam agant, quod justitiæ repugnat, fieri nequit; ut tamen in iis ipsis, quæ injuste agunt, corum vigeat auctoritas, nihil vetat. Auctoritate enim pollent principes, non solum cum, quæ juri omnino fint consentanea, præcipiant ; sed cum ca aut jubeant, aut prohibeant, quæ, five æqua, five iniqua fint, fuam tamen vim quandam atque robur habent; ita ut civibus, quibus hæc præcepta funt, aut parendi, aut certe non repugnandi, neceffitatem imponant. Harum enim vim vocum diligenter perpendenti patebit, jus ad actiones, auctoritatem ad personas pertinere. Jus omne ad legem aliquam recti pravique normam, refertur; Auctoritas neceffitudinem nexumque illum, quo magiftratibus cives conjuncti sunt, unice respicit. Atque hæc quidem ita ab invicem distrahi, non cogitatione tantum, fed et re ipsa, poffunt, et solent; ut quædam fibi magistratus suo jure vindicet, quæ tamen, ut perfolvantur a subditis, auctoritate sua non efficiat ; alia pro auctoritate præfcribat, nullo tamen jure, cum, quæ imperat, privatorum juri aperte derogent. Ubi quidem tuendo atque conservando juri principum adhibetur auctoritas, animos hominum arctiffime devinctos tenet : eft tamen ubi auctoritas, a jure divulsa, ipsa per se valet.

Subtilius hæc fortasse disputantur; sed, exemplo in hanc rem adducto, fient dilucidiora. Qui litibus dirimendis præficiuntur Judices, id foluin negotii sibi commiffum habent, ut in causis forenSbus, quæ legi funt congrua, decernant. Si quis

F f 2

tamen

tamen Judex, quod a recto abhorret, perperam decreverit ; Iniquam fane protulit sententiam, haudquaquam tamen irritam: Muneris fibi defcripti fines exceflit, at suum interim munus exercuit. Lati quidem præter juś fafque Judicii, id ipsum si species. nulla prorsus est vis; firmum tamen ratumque præstabit judicis auctoritas. Ref. cindi fortaffe poterit ab illo, quisquis est, ad quem jus recognofcendi pertinet ; interea tamen tem. poris ftandum eft sententiæ, nullo licet jure fubnixæ. Quod fi eam iftiuismodi judex pronunciaverit, a quo (in minoribus licet caufis occupato) non datur provocatio; utcunque legibus adverfetur fententia, ipfo tamen legum inftituto in perpetuun, valebit. Atque hæc, fi ad fopiendas privatorunr controversias utiliter sunt excogitata atque provisa, tuendæ certe regum dignitati pacique publica conservandæ multo utilius ac rectius poflunt adhiberi. Quid enim ? Rará erunt, quæ inferioris fubfellii judices, non citra juris violationem, decernunt? fi quid is autem qui in imperii apice eft, minus juste egerit, fas erat fubditis fe illi opponere, atque vim vi, fi eo res vocat, pellere? Eorum fententiæ contraire non licebit, qui potestatem suam summo magistratui acceptam referunt; ipfi interim impune contraibitur, cujus a fummo numine omnis pendet auctoritas ?

Duarum rationum, quibus præceptum fuum de obsequio erga principes præ?tando munit apoftolus, unam quidem, a derivita cælitus reguin majeftate fumptam, explicuimus ; ad alteram nunc, a civium utiltate, feu privata cujufcunque feu omniuin communi ductam aggredimur. 'Qui .autem refiflunt, ipfi libi damnationem acquirunt.

Nam

« PreviousContinue »