Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]

• Nam principes non sunt timori boni operis, fed • mali. Vis autem non timere potestatem ? bo* num fac, et habebis laudem ex illa: Dei enim

minister est tibi in bonum. Si autem malum fece‘ris, time; non enim fine causa gladium portat : * Dei enim minister est, vindex in iram ei qui

male agit. Quæ prima hic occurrunt Pauli verba, id tantum indicare videntur, Romanos, fi principibus, iisque qui in magistratu essent, pie obtemperarent, suæ quemque faluti, suis commodis, optime consulturos. Id ubi ftrictim paucisque attigerat, ad alia, quæ, spatiis amploribus effusa, regum inftituendorum finem, et commune reipublicæ bonum spectarent, sensim delabitur apostolus: eaque et copiosa et ardenti orationi exponit.

Qui “resistunt (inquit) ipfi fibi damnationem acquirunt." O. avgesnxotis fau1015 agirece anfortai Qui restiterint, fibi ipsis perniciem accerfent, commilli facinoris pænas luent. K prezios nomine, non æternæ tantum pænæ fignificantur, a Deo aliquando exigendæ ; fed et illa etiam supplicia quibus in hac vita coercentur improbi. Eo fensu lacris scriptoribus vfiiata frequentius et trita vox *, ut' hiç loci etiam accipitur, fuadet certe A postolici, et argumenti, et orationis nexus->“Qui refiftunt, ipli fibi damnationem acquirunt: NAM principes non sunt timori boni operis, fed mali," etc. Demuntiati xpısaloo L Judicii] causam + subjungit

• Vide Luc. xviii. 40. xxiv, 26. i Cor xi: 29. 34. , Pet iv in Apoc xviii 20

. Intra fex primos hujusce Capitis Versiculos particula illa, gap, fepties occurrit : Unicunque a item legatur ad ca, quæ proxiine præceffcrant, vcrba nusquain nun referri debet.

Apoítolus,

Apoftolus, eaque adducta, quod aflirmate primum dixerat, fulcit dein atque roborat. Ad pænas autem in hoc fæculo iniligendus causa allata pertinent; ad easdem it:que et Kpica illud, quod ante intentatum eft, pertinuit; non ta:nen ita ut nulla interim habcatur ratio pænarum illarum, quæ et mortuos manent, quibusque ea, quæ in maleficos ac fceleratos nunc confiituuntur lup: in cia, quafi futurorum auguria, om:zino præcurunt. Christo enim et apostolis nihil ufittius, quam, propositis hujus vitæ malis, quæ a Deo iminilli, fuftinent peccatores, Cruciatuum illorum, qui ad æternitatem pertinent speciem quandam adumbrare ; et, cum præsentia tantum verbo tenus exprimant, futura tamen mente complecti, atque ad ea expectanda, sive audientium, five legentium animos erigere velle atque adhortari. Notiora sunt hæc, quam, ut probatu indigeant, quam ut exemplis confirmanda fint. Quod itaque jam diximus, in eo perítemus; apostolum, cum summi magiftratus oppugnatoribus K porca fivi Judicium denuntiet, acuviou eprua105. Judicii illius, quod alterro fæculo exercebit Deus, non effe immemorem ; et tamen ea, quæ jam nunc intant facino ofis, fupplicia expreflius minitari. Hoc plane more mihi et facillime, et verissi me explicari poffe videntur Pauli verba: “Qui refiftunt, iptisibi damnationem acquirunt; NAM principes non sunt timori boni operis, fed mili,” etc. (!1 qui referunt ad illa quæ longius præceff-rant, “Non eft enim poteftas, nili a Dco," etc. perverhiflime agunt : cohærentia enim, atque inter se nexa, temere divellunt: aliena autem, et multum disjuncti, nullo jure copulant: ca scilicet de causa, ut, quæ duo apje

stolus stolus fatis distinxit argumenta, in unum coales fcant; atque ita alterum alterius vim frangat ac debilitet : Ut inquam, Pauli doctrina de Deo poteftatis humanæ fonte atque auctore, appendičula quadam perperam aucta iis tantum regibuś coveniat, qui officio fuo sancte funguntur,“ et non funt timori boni operis, fed mali : quod (ut a me fæpe dictum, fæpius dicendum est) ab omni probabilitatis specie quam longisfime abhorret.

Atque hoc efle illud Kgipece los genus quo Romanis metum incutere vult apoftolus, hanc verbo subjectam efle notionem, eo mihi fortius persuadeo, quod quæ fequuntur omnia, finitima huic fint atque confentanea: de jure enim Gladii prorsus agunt, de præmiis ac suppliciis, quibus a magistratu cives, aut ad virtutem allici folent, aut a vitiis abfterreri. Orta autem illa omnia cum fint ex eo quod jam ante dixerat apostolus [“Qui refiftunt, ipfi fibi damnationem acquirunt”] ad id etiam,- fi non omni ex parte, quadantenus certe debent referri.

Hoc itaque pofito, argumentum, quod inde ducit et quo, quod unicuique in hac re feorfum utile fit, docet apostolus, istiusmodi eft-- Magiftratibus non effe ulla in re obfiftendum; ne, dum iis negotium faceffimus, nobismetipfis perniciem merito moliamur. Cum enim a Deo regibus jus gladii fit commiffum, quo maleficia cujusque generis vindicent, certiffimum est, eo illos acerrime usuros adversus perduelles, pacisque publicæ aversores : quicquid culpæ, quicquid facinoris, lenitate ac misericordia aliquando ducti prætereant, hoc tamen audaciæ, quo eorum labefactatur auctoritás, impunitum inultumque non dimittent..

Christianis,

Christianis, religionis causa, fatis ex fe adverfantur principes a Chrifti fide alieni: fi vero, qui hac ex parte principibus odio funt, rerum etiam novana daruin studio teneantur, atque ad feditionem pro: pendeant; imo, fi religionis ipfius obtentu rempublicam perturbent, leges violent, quo non exi. . tio digni videbuntur? quibus non fuppliciis coer: cendi? Ex altera autem, parte, nihil eft quod tam deliniat principes Christiano nomini infenlos, tantumque ad mansuetudinem ac benevolentiam traducat, ac fi ii, qui e Christi grege funt, modeste atque fummiffe fe gerant, et magristratibus in omni re secundum Deum pareant. Quæ Christi. anorum cervicibus semper impendent pericula, fi qua forte ratione vitari poflint, hac certe declinanda sunt via. Non fæpe enim malis etiam a regibus male tractari contigit iftiusmodi cives, qui religione, qua imbuti sunt eorum animi, quæcunque illa fit, privato gaudent; nihil interim turbarum excitant, nihil magistratui molestiæ creant; fed, dum pietati student, una etiam pacem colunt. Ita, inquam, plerumque se res habetUnde petri illa vox, ea ipfa in epistola, ubi Chriftianos tanquam mala multa jam perpeflos, plura etiam paffuros alloquitur; “ Quis est qui vobis noceat, fi boni æmulatores fueritis ?”

Hactenus Pali argumentum, ab utilitate duce tum, quatenus separatim ad fingulos fpectat, perpendimus : ab ea nunc parte considerandum est, qua ad universos pertineat ac derivata a magistratu ad humani generis focietatem commoda respia ciat. In hac enim cogitatione præcipue defixa crat apoftoli mens cum principes diceret timori

effe

effe in bónum, ac vindices in iram eis qui male agunt."

Quam ad caufam instituerentur reges: quæ reges ipfius necessitas fit, quanta utilitas ; quo officii genere, quamque late ad omnes vitæ humanæ ufus patenti, perfungantur principes; his, atque aliis in eandem rem, verbis a Paulo declaratuin est. li scilicet pacis atque incolumitatis publicæ conservatores funt ; li legum communium, quarum defcriptione omnis ornnium falus continetur, latores primum dein et custodes. Ponas a quoque civium pro merito exigendi, præmia quæ cuique conveniunt, tribuendi jus iis conceffum eft: atque hoc fere ità utuntur, ut nefariorum fcelera cohibeant, audaciam reiundant; bonos autem beneficiis ad virtutem,veramque laudem accendant. Muneris itaque tam fructuofi nobis ministri cum fint, æquum eft ut Gratiam iis, quantam poffumus, maxinam referamus; ut eos fumme colamus atque anemus, non proterve iis refragemur, non improbe resistamus, quorum laboribus ac pervi. gilis effectum est ut tot tantisque vitæ commodi. tatibus placide perfruamur. « Nam pricipes non funt timori boni operis, fed mali,” etc. Neceffe itaque est ut subjiciamini,” etc.

Instant iterum potestatis regiæ oppugnatores, ac fidenter affirmant: “Enumeratis,' quæ ex “ reipublicæ administratione exurgunt, atque ad “ universos cives permanant, utilitatibus, non id " Paulo propositum effe, ut inde obedientian. quibufcunque poteftatibus fublimioribus deberi « contendat; fed iis tantum, qui descriptas mu. “ neris sui partes tuentur, et ad expressam justi “ imperii effigiem fe totos componunt.” Inane VOL. II.

boc

« PreviousContinue »