Page images
PDF
EPUB

hoc effe assentantium populi libidinibus commen. tum, atque a Pauli mente alieniffimum, jam ante a me multis, ut opinor, demonftratum est. Id unum nunc addo-Aut ab ipso regum, feu bene, feu male rempublicam gerentium officio, atque a communi hominum utilitate, cui magiftratus jura inserviunt, hic duci argumentum ; aut nusquam ab apoftolo, tota illa oratione, qua de offi. ciis, civium erga principes difquiritur, hunc locum tractari : quem tamen, ampliffimus cum fit, atque ad stabiliendum imperij jus valeat plurimum, prorsus ab eo negligi, ac confulto præteriri non eft credendum. Omnia excutit Paulus, sollicite omnia vestigat atque explorat, quæ ad firmandam principum auctoritatem adjumenti aliquid fuppe. ditent. Multum autem ad id confert, ut intelli. gant cives, quæ bona iis etiam non boni principes inportent, quantumque rectoribus, officii quod sui est non fatis exequentibus, debeat respublica. Hæccine itaque oblivisci potuit Paulus ? an causa fuæ parum favre arbitratus est? Hæccine Gamalielis ille discipulus, gentiumque doctor non vidit, qui cætera omnia acutiffime perfpexit, copiose differuit? Si autem animadverterit ; integrum atque intactum ab eo hunc locum relinqui, quis unquam existimaverit ? Et tamen hæc ab illis fentiri neceffe eft, qui a Paulo præcepta optimis tantum regibus convenire affirmant,

« At, inquiunt, non in præceptis folum tra“ dendis versatur, ratione etiam pugnat apoftolus, 6. Principibus ne refiftatur monet : Causam deinde « adjicit. NAM “timori non sunt boni operis, * fed mali.” Congruum itaque eft ut præcepti .66 vim ratione hac, quafi regula ad id adducta, * metiamur. Hoc fi fiat, ad bene imperantes « neceffe eft quod præcipitur contrahi ; cum ad 6 cos tantum, quæ affertur, ratio pertingat.” Argute hæc quidem, haudquaquam tamen vere; prout cuivis patebit, non illo folum quæ in hans rem ante a me dicta sunt, consideranti fed ea etiam, quæ de potestate ecclesiastica idem alibi fanxerit scriptor, cum his conferenti : paria enim sunt ac plane gemina. “ Obedite præpofitis vef" tris” ait idem Paulus, “ et fubjacete eis ; ipli " enim pervigilant, quafi rationem pro animabus 66 vestris, reddituri.” Cur parendum fit præfectis ecclefiæ Chrifti Gubernatoribus, causam affert : qua tamen allata, hoc minime voluit, ut iis folum, modo “ obediamus,” ac “ subjaceamus præpofi« tis, ' qui demandato sibi negotio vigilanter et ftrenue incumbunt: Nam et illis etiam proculdubio obtemperandum est, qui negligentius et vitam fuam instituunt et munus exercent; imo, qui operi fuo multum indormiunt. Utcunque enim ab iis male vivatur, utcunque res ecclefiæ haud recte administrent; legitime tamen cum præfint, siquid aliquando præcipitant, id vim fuam habet. De Scribis itaque ac Pharifæis hæc Christus docuit : “ Super Cathedrain Mofis," inquit, “ sedent. Omnia ergo quæcunque dixe. “ rint vobis, fervate et facite : secundum opera « vero illorum nolite facere; dicunt enim et non « faciunt.” His legis interpretandæ jus datum est: his itaque jus dicentibus, auscultari atque obediri convenit, utcunque di&tis facta non refpondeant : horum enim licet vita morefque me. sito displiceant, non ideo tamen fusque deque

G g 2

habenda habenda eft auctoritas. Pauli itaque argumentum, quod ecclefiæ rectores spectat, fic et fulius et rictius poterit explicari. “ Obedite præpoGtis vef“ tris, etc. Ipfi enim pervigilant," etc. Ipforum enim est, Christi gregem curare ac regere; hæc jis a Deo tradita ett provincia; quam fi parum pro dignitate sustinent atque ornant, jure tainen suo protinus non excidunt: Muneris nim ipfius, male licet administrati, ratione. multum observantiæ atque honoris fibi vindicant. Clarius hæc ac diftinétius idem alias enuntiat apostolus :“Rogamus vos, fratres, ut noveritis cos [vel " porius, ut eos vereamini] qui laborant inter “ vos, ct præsunt vobis in Domino, et moneng “ vos; et habeatis illos abundantius in charitate, propter opus ipsorum : Kai nyertai autys UTE? wigicos, sv ayan, dia to sprov Avtwo Si egyov hic, ut alibi apud Novi Testamenti Scriptores *, Officium fignificat; ea plane est apostoli fentennia-Ecclefiae Prajures (non tantum ob bercicia in nos labore fuo, ac monitis collata, fed et) Officii, ipsius, quod exercent, causa, apprime nobis charos e le debere, fummoque femper pretio æftimandos. Quod fi gyou Opus aut Laborem simpliciter denotet, id fale tem Pauli verba præ fe ferunt; Effe aliquem, qui præsulibus ecclefiæ utcunque minime laboranti, bus, debeatur, amorem, cultumque: cum qui operi instant fedule, vaig ixtipisoov. impenhus multo colendi fint ac diligendi. Scd omnium appofitif. fima ad id quod volumus et ea ejusdem Pauli ad

• , Tim. ii. El Tię 710korns operitai, xany pyn itibuMeen, præclarum ' fficium aclicerid, Voit set xii xiv 16. eph iv. la Pbil i 12. Eph. ii. ja. 2Tim ii. 12 iv s.

Timotheum

Timotheum scribentis horatio, ut “ Qui bene “ præsune” [os xados as possutes] “ Presbyteri duplici

honore digni videantur.” Eft itaque et suus ijs, qui male præsunt (eo ipfo quod præsunt) hopos exhibundus ; cum quidem ad xawo apoesurag duplo major pertinçat.

Atque hæc omnia, quæ oblequii erga Hierarchas præftandi modum tradunt ad defcribendam etiam çivilis obedientiæ rationem jure optimo poffunr accomodari. Quod fi fiat apparebit ftatim, nihil effe illo interpretum quorundam commento ineptius atque insulsius, quo id Paulum agere perten, dunt, ut præcepti sui vim omnem, adhibita quadam ratione, extenuit atque enervet; et cum alta voce jam edixerat, Sublimioribus Poteftatibus non efleullatenus refiftendum dein in aures Romanorurn hanc quafi insurfurasse distinctiunculam " fi modo

talles effent principes, qui juftitiam fanéte co" lerent, et civium felicitati probe consulerent." Capitalis oratio ! quæ, haud fcio an facrarum li. terarum an principum auctoritati plus detrahat; an Christi ecclesiæ, an reipublicæ magis noceat. De utraque certe ii peffime merentur, qui talibus interpretamentis in re tanti ponderis indulgent; et ut civium animos pravis opinionibus inficiant, ipsos divinæ vericates fontes audactor contamin nant.

Sed de bis fatis–Ut interim, quam Paulo tribuimus, fententiam, plenius expliceinus, id brr. viter restat quærendum : Qua ratione civium communitati fit utile, ut inquis etiam pravisque magiftratibus non repugnetur. Hoc autem ex co sit, quod a malorum etiam principum domipatu plura multo ad cives cominoda, quam damna

Plerumque

plerumque perveniant. Illa itaque relinquere at. que abjicere, ut hæc fubterfugere poffumus; vix ei eorum qui publicæ utilitati confultum volunt. Non recta femper, non legitima imperant populo, i-zitime qui præsunt: Bona aliquando subditorum invadunt, jus violant. Sed preferendæ funt hæ a privatis injuriæ, ne minori incommodo mederi qui ftupent, in majus incurrant; plufque noceant reipublicæ, quam lìb metipfis profint. Imo vero fi tale quidpiam a principe fieri contigerit, unde detrimenti multum, non civis unus aut alter, fed ipfa civitatis accipiat; ut huic malo occuratur, ut hoc damnum resarciatur, non protinus ad extrema confugiendum est, non ferro certandum. Morbo enim ipso gravius multo atque exitiosius est hoc remedii genus. Magis expedit reipublicæ, ut tyranni, crudeliffimi licet, imperio subjecti fint cives, quam ut cervicibus suis jugum excutiant prorsus, quam ut nemini omnino pareant, quam ut in vi armisque fpes omnes suas pon ınt. Nihil enim illo, rerum humanarum ftatu tetrius fingi potest, aut miserius : in quo excuffæ rectoris manibus habenæ cum fint, populo liberum eft, co quo velit cunque præcipitem ferri; et, quicquid suaserit libido, id omne fublata legum re. verertia, magistratuum auctoritate conculcata im. pune exequi. Pertinet itaque ad utilitatem communem ut malis regibus non refiftatur a populo; ne, commota seditione, gravius aliquid reipublicæ vulnus inferatur, quam id ipfum quod a manu regia immissum prius pertulerat.

IV. Hæc fere, atque his e locis deprompta funt rationum momento, quibus ad obedientium Ro

manos

« PreviousContinue »