Page images
PDF
EPUB

manos impelit atque urget apostolus : Quæ quidem tanti ponderis sunt ea vi pollent, ut non uni alicui aut homium ordini, aut genti, aut ætati aptentur, fed omnibus, quocunque loco aut tempore seu vixerint, feu victuri fint, Christianis conveniant. Nequis enim, qui aliis legibus aliquando uteretur aliis magiftratibus, fubeffet; nequis, inter cives qui emineret paulo, qui aut dignitate, aut potentia, aut rerum copia excelleret, perendi necfsitate fe non adeo, ac cæteros conttrictum putaret; sententiam suam verbis ita expressis clarifa que aperuit Paulus, ut nulli omnino fubditoruin, ea ex parte qua subditus fit, excusandi officii sui locum relinquat. Omnis, inquit, '“ Anima pote“ ftatibus fublimoribus subdita fit. ' Quifquis is est, qui legitimæ alterius poteftati fubjectus vivit, quacunque forte et conditione fuerit, in quocunque honoris loco positus, ad quemcunque imperii gradum (qui tamen summo fubfit) evectus; noverit fe præcepti hujufce comprehensione includi hujus formulæ vi, pari ac cæteros jure, prorsus teneri.]

At vero (inquiet aliquis) tam late patet, ita quaquaversum fe diffundit præcepti hujusce vis, ut nu:lis, ufquam circumicripta fit finibus ? nullis, utcunque res humanæ ceciderint, parendi statuatur modus? una hæc eft inter omnes offici. orum formulas, a qua ne transversum quidem unguem liceat discedere ? quid fi rempublicam, cui conservandæ deftinantur principes, pro libi. dine fua ipfi lacerent ac pessundent? quid G jura omnia, humana atque divina, pervertant? & in civium capita ac fortunas immaniter fæviant? fi id moliantur, ut patriam alienæ dominationi ne

fario fcelere fubjiciant? Anoon populo licebit biš conatibus obviam ire ? hoc amentiæ refrænare? banc a se perpiciem peftem que depellere? Sunt fane qui licere hoc contundunt, viri graves et boni; quique in tuendis reguin juribus, in repris menda populi licentia multam ipfi operami atque utilem posuere. Rectene, an fècus fecerint, penes alios fit judicium. Me quod attinet, ne eadë n hic loci inculcem, multa funt quæ nunc dicentem ima pediant; plura etiam, quæ fi apud populum haa benda eflet Concio, impedirent.

Convenit certe verbi divini intérpretes, ratiocinas tiones fuas omnes ad fcripturæ normam exigere. Sacris autem scriptoribus folenne eft, ipfa quidem officiorum præcepta diligenter tradere; acriter urgere; non itidem exceptionibus eorundein vim frangere, imminuere auctoritatem. In hoc ipso quo versamur argumento, multa nobis facræ literæ suggerunt, de imperii humani origine ad Deum referenda, de regum poteftate non temeranda ;' multa habent, quæ' principes populo magis fuf: piciendos, populum principi reddant parentiorem. Quando autem, quibufque de causus magistratum in peria detrectare, nofmetipfos in libertatem' vindicare liceat, ne verbulo quidem indicantnifi cum aliquid ab homnibus forte imperatum fuerit, latis a Deo legibus contrarium : Id ubi aco" ciderit, quid agendum fit, Petri vox illa declarat :' "Obedire oportet Deo magis quam homnibus.** Num qua alia fit causa, ob quam nodus ille, subditos regibus suis devinciens, 'aut penitus diffolvi poflit, aut quoquo modo relaxari, ab apoftolis, inquam, omnino filetur : Sileri adeo par est et al* nobis, qui; in prædicanda evangelii doctrina,

apo.

apostolorum veftigiis insistere debeinus. Petenda sunt ilta (fiquidem peti necesse fit) a jurisconsultis, a Thefium Politicarum tractatoribus ; e legibus, c rerumpublicarum formis, suæ cuique genti propriis, tanquam e fonte suo, sunt haurienda: e Scriptura certe peti non possunt, quæ, cum de his officii hujus limitibus nihil quidquam tradi. derit, ad cos fignandos definiendosque, velit, nolitive non debet trahi. “ Admone populum” (inquit Paulus, ad Titum fcribens) “ principibus

et poteftatibus fubditos effe, dicto: obedire :” Ut autem moneret populum Titus, Qua Occafi. one, Quo rerum ftatu “ Principibus non fubdio tum effe, non obcdire" fit licitum ; id vero illi pufquam præcepit apostolus..

Constat quipppe hortatore atque impulsore quopiam non egere populum in istiusmodi rebus, quibus ipsi per se fatis student. · Fræno potius opus eft, quo reprimantur, quam calcaribus, quibus incitentur proclives eorum ad feditionem animni. Ita fere omnes a natura comparati sumus, ut in exquirendis effugiis, per quæ officio. rumquafi fepti cancellis elabi posfimis in indagandis distinctionibus, quibus Chriftianæ discip. linæ mitigetur severitas, mire fimus sagaces; nem que alias Tolertiori acumine id agimus, quam cum ei, qui magistratum habct, cedere in omni re ac parere jubemur. Haud multum expedit itaque hæc nos ab aliis ftudiole doceri, quæ etiam fine magistro, natura ipfa duce, facile discimus, atque avide haurimus. Discep-atorum quorundam mo. ralium merito culpatur fubtilitas, qua non arceri ab illicito homines, fed potius erudiri putantur, quam prope ad peccatum absque peccato liceat VOL. II.

Hh accedere, accedere. Neque ego illum in minori culpa effe arbitror, qui accurate difputat, quatenus summo reipublicæ gubernatori a nobis refifti poffit, ita tamen ut perduellionis fimus minime rei. Perinde id mihi esse videtur, ac fi quis apud milites verba faciens, Quas ob caufas iis figna impune deserere, præfidio ac ftatione fua cedere, imperatorum mandatis non obsequi, aliquando et repugnare fit licitum, omni oratione disquirat : perinde eft, ac fi quispiam libertatis humanæ patronus ac vintdex, multis argumentis, multis distinctionibus egregie caverit, ne liberi fervique non intelligant, quid iis contra parentes ac Dominos fit concesfum; qua ratione, quot modis arctisfimo illo, quo tenentur, officii vinculo poffunt exolvi. Sit quidem in iftis, quæ argute in hanc rem afferantur, fani aliquid ac finceri, habeant quandam verifimilitudinem ; ita tamen piis auribus molesta funi, ita hominum impurorum vitiis' ac cupiditatibus adblandiuntur, ut raro admodum apud cu ruditos differi, vix unquam cum imperita multitudine communicari, atque habitis ad populum concionibus exponi debeant.

Verum esto, concedatur, hoc aliquando non inhonefte, non indecore ficri poffe: ut tamen hisce Pauli verbis, tanquam anfa aliqua, ad id utatur, cui unquam fano ac fimplici in mentem venerit ? Percurrantur omnes tum veteris, tum novi fæderis paginæ; non alius quifpiam in iis reperietur locus, ubi quæ fummam rerum tenentibus debentur officia, et accurate adeo expendi constat, et tam vehementer fuaderi, et tanta undique argumentorum copia muniri. Perverfe itaque (ne dicam, absurde) agunt, qui, inde ar

repta repta (non data) occafione, de magistratibus in ordinem cogendis prolixe disputant; qui hoc ipso in folo, tanquam omnium maxime opportuno, machinas suas figunt, quibus arcem regiæ poteftatis impetant atque oppugnet. Mihi certe religio est, etiam poft explicatam abunde Pauli doctrinam, ea, quibus infirmari quovis modo videatur, hic in fine orationis leviter attingere : quanto gravius peccant, qui, quod ab apoftolo verbis disertis et magno cum animi ardore præcipitur, id omnino prætervolant; quicquid autem ad contrahendam apostolici præcepti amplitudinem excogitari poffit, id fcilicet acute rimantur, id acri mente persequuntur, et toto orationis cursu copiose enarrant?

Quicunque ista apostoli ejusdem monita exponenda susciperit; « Servi, obedite per omnia “ dominis carnalibus ; filii, obedite parentibus « per omnia, hoc enim placitum eft Deo:" a re ipsa, ut opinor, paulo aberraret, fi in hoc unum incumberet, ut liberis ac servis palam fieret, quoties illis cum venia, etiam cum laude, immorigeris esse liceret.

Qaæ caftrenfis difciplinæ atque imperii fit vis, Centurionis illius evangelici verba fignificant ; 6. Ego, inquit, homo fum sub potestate conftitutus, “ habens fub me milites ; et dico huic, Vade, et va" dit ; et alii, Veni, et venit ; servo meo, Fac hoc, 6 etfacit.” Quifquamne eft, qui, propofito hoc apud militum cohortes dicendithemate, tum demum argumento atque officio fuo pulchre se fatisfecifle existimet, fi ea omnia, quibus imperandi jus, atque parendi necessitas quoquo modo minuatur, enumeret ; de facramenti interim militaris fumma reli

H h 2

gione,

« PreviousContinue »