Page images
PDF
EPUB

ως ήδη λέγομεν επιστήμονα τον έχοντα την γραμματικήν: 25 (εκάτερος δε τούτων ου τον αυτόν τρόπον δυνατός έστιν, αλλ' ο μεν ότι το γένος τοιούτον και η ύλη, ο δ' ότι βουληθείς δυνατός θεωρείν, αν μη τι κωλύση των έξωθεν) ο δ' ήδη θεωρών εντελεχεία ών και κυρίως επιστάμενος τόδε το Α. αμφότεροι μεν ούν οι πρώτοι κατά δύναμιν επιστήμονες, 30 αλλ' ο μεν δια μαθήσεως αλλοιωθείς και πολλάκις εξ έναντίας μεταβαλών έξεως, ο δ' εκ του έχειν την αίσθησιν

ή την γραμματικήν, μη ενεργείν δ' εις το ενεργείν άλλον 417 $ 5 τρόπον. ουκ έστι δ' απλούν ουδε το πάσχειν, αλλά το μεν φθορά τις υπό του εναντίου, το δε σωτηρία μάλλον του δυνά

όντος υπό του έντελεχεία όντος και ομοίου, ούτως ως δύναμις έχει προς εντελέχειαν θεωρούν γαρ γίγνεται το έχoν 5 την επιστήμην, όπερ ή ουκ έστιν άλλοιούσθαι (είς αυτό γαρη επίδοσης και εις εντελέχειαν) ή έτερον γένος αλλοιώσεως. διό ου καλώς έχει λέγειν το φρονούν, όταν φρονη, άλλοιούσθαι, ώσπερ ουδε τον οικοδόμον όταν οικοδομή. το μεν ούν εις εντελέχειαν άγoν εκ δυνάμει όντος κατά το νοούν και το φρονούν ου διδασκαλίαν αλλ' ετέραν επωνυμίαν έχεις δίκαιον" το δ' εκ δυνάμει όντος μανθάνουν και λαμβάνον επιστήμην υπό του έντελεχεία όντος και διδασκαλικού ήτοι ουδε πάσχειν φατέον, ώσπερ είρηται, ή δύο τρόπους είναι αλ

μει

30. πρώτοι

25. επίστασθαι SX. 28. ό δ' ήδη] τρίτος δ' ο ήδη θεωρών Tor. unc. incl. Tor. 417) Ι4. ώσπερ είρηται om. SUX.

only after he has acquired a knowledge of the principles of grammar. Now of these two persons, each possesses the capacity for knowledge in a different sense—the one because the generic character and fundamental nature of man is of this description, the other because if he wished he would be able to apply his knowledge, supposing that no obstacle prevented him. He on the other hand (3) who has advanced so far as to apply his knowledge is in a state of full realization and knows in the strict sense of the word—for instance that this definite thing is A. As compared then with this third, both of these first mentioned possess knowledge only in potentiality : but they do so in different senses, the one because in order to become a man of knowledge he must have been transformed by learning and in many cases changed from the directly contrary state: the other because, while possessing, though not employing (say) perceptive faculties or grammatical principles, he can proceed to use them when he wishes.

Suffering or impression similarly is not used in one single sense. On the one hand, it is equivalent to some sort of destruction by the opposite; on the other hand it is rather the preservation of that which exists potentially by means of the actual and similar, much in the same way in which potential capacity stands to actual reality. That for example which possesses knowledge rises into actual consciousness: and this is either not to be described as alteration (because its advance is towards itself and its own perfect development) or it is a different kind of alteration from that usually signified. Hence it is not correct to say that a thinking being is at the time of thinking undergoing alteration : as little as that the housebuilder is so at the time when he is building. The process therefore which transforms what is potential into what is actual in relation to a reasoning and thinking being should be called not instruction but should be known by some other name; and similarly, with reference to that which, on the basis of what is merely potential, learns and receives knowledge at the hands of that which is actual and capable of teaching, we either must not speak of it as 'suffering' an impression (as has been said) or we must recognise two different forms of alteration, the one a transition into the

20

λοιώσεως, τήν τε επί τας στερητικές διαθέσεις μεταβολήν 15 86 και την επί τάς έξεις και την φύσιν. του δ' αισθητικού η μεν

πρώτη μεταβολή γίνεται υπό του γεννώντος, όταν δε γεννηθή, έχει ήδη ώσπερ επιστήμης και το αισθάνεσθαι. και το κατ' ενέργειαν δε ομοίως λέγεται το θεωρείν διαφέρει δε, ότι του μεν τα ποιητικά της ενεργείας έξωθεν, το ορατόν και το ακουστόν, ομοίως δε και τα λοιπά των αισθητων. αίτιον δ' ότι των καθ' έκαστον η κατ' ενέργειαν αίσθησις, η

επιστήμη των καθόλου ταύτα δ' εν αυτη πώς έστι τη ψυχή. διο νοήσαι μεν επ' αυτώ, οπόταν βούληται, αισθάνεσθαι δ' ουκ επ' αυτα αναγκαίον γαρ υπάρχειν το αίσθη- 25 τόν. ομοίως δε τούτ' έχει κάν ταϊς επιστήμαις ταις των αισθητων, και δια την αυτην αιτίαν, ότι τα αισθητά των καθ'

έκαστα και των έξωθεν. αλλά περί μεν τούτων διασαφησαι 87 καιρός γένοιτ' αν και είσαύθις. νύν δε διωρίσθω τοσούτον, ότι

ουχ απλού όντος του δυνάμει λεγομένου, αλλά του μεν ώσπερ 30 αν είποιμεν τον παίδα δύνασθαι στρατηγείν, του δε ως τον εν ηλικία όντα, ούτως έχει το αισθητικόν. έπει δ' ανώνυμος αυτών η διαφορά, διώρισται δε περί αυτών ότι έτερα και 418πως έτερα, χρήσθαι αναγκαίον τω πάσχειν και άλλοιουσθαι ως κυρίους ονόμασιν. το δ' αισθητικών δυνάμει έστιν οίον το αισθητόν ήδη εντελεχεία, καθάπερ είρηται. πάσχει μεν ούν ούχ όμοιον όν, πεπονθος δ' ωμοίωται και έστιν και οίον εκείνο.

24. οπόταν] όταν VWX.

31. είποιμεν] είπωμεν SUX.

merely negative phase of a previous state, the other a transition into the established and natural condition.

In the sensitive subject the first form of transition is effected by the generating parent: after birth however the subject born comes to possess sensation in the further way of an intelligent experience. The actual exercise of sense comes to be used in fact as equivalent to thought, with this difference, however, that in the case of sense the objects which stimulate the faculty into action—that is the objects of sight, hearing and of the other senses, come from outside. The reason of this is that sense-perception when in active exercise deals with individual objects, whereas intelligent experience is concerned with universals : and these last are in a way contained within the mind itself. Hence it is within a man's own power to think whenever he wishes: but sense-perception is not thus in his own hands: because the object of sense must be beforehand present. The same holds good also of the sciences that deal with sensible phenomena: and this too for the same reason, because the objects of sense are individual and external.

We must however postpone the fuller discussion of this subject to another occasion. At present we may regard this much as settled—that just as what is described as potential is not used in one single sense, but on the one hand in the sense according to which we should speak of the boy as able potentially to be a general and on the other hand in that according to which we should say that the man in prime of life is potentially so able : so also is it with the power of sense-perception. Since however the distinction in question, although we have settled that the two senses are different and also how they are different, is not recognised by language, we must employ the words impression and alteration as current terms. But, as has been said, the faculty of sense-perception is potentially what the object of sense is actually. During the process of perception then the faculty of sense is not similar to its object; but after the impression, it is assimilated and becomes analogous to it.

8 I VI. Λεκτέον δε καθ' εκάστην αίσθησιν περί των αισθη

των πρωτον. λέγεται δε το αισθητόν τριχώς, ων δύο μεν καθ' αυτά φαμεν αισθάνεσθαι, το δε εν κατα συμβεβηκός. των δε δύο το μεν ίδιόν έστιν εκάστης αισθήσεως, το δε κοινόν 10 2 πασών. λέγω δ' ίδιον μεν και μη ενδέχεται ετέρα αισθήσει αισθάνεσθαι, και περί δ μή ενδέχεται απατηθήναι, οίον όψις χρώματος και ακοή ψόφου και γευσις χυμού. ή δ' αφη πλείους μεν έχει διαφοράς· αλλ' εκάστη γε κρίνει περί

τούτων, και ουκ άπατάται ότι χρώμα ουδ' ότι ψόφος, 15 8 3 αλλά τί το κεχρωσμένον ή που, ή τί το ψοφούν ή που. τα

μεν ούν τοιαύτα λέγεται ίδια εκάστου, κοινά δε κίνησις, ήρεμία, αριθμός, σχήμα, μέγεθος τα γαρ τοιαύτα ουδεμιάς

έστιν ίδια, αλλά κοινά πάσαις" και γαρ αφη τε κίνησις 8 4 έστιν αισθητή και όψει. κατά συμβεβηκός δε λέγεται αι- 20

σθητόν, οίον εί το λευκόν είη Διάρους υιός· κατά συμβεβηκός γαρ τούτου αισθάνεται, ότι το λευκό συμβέβηκε τούτο ου αισθάνεται. διο και ουδέν πάσχει η τοιούτον υπό του αισθητού, των δε καθ' αυτά αισθητων τα ίδια κυρίως εστιν αισθητά, και προς και η ουσία πέφυκεν εκάστης αισθήσεως.

25

20.

4184 19. πάσαις om. UX Η αφή τε κίνησις] vulg. άφη κίνησίς τίς, κιν. τε V. post όψει editi ante Βekk. καθ' αυτά μεν ουν έστιν αισθητά ταύτα. 23. ή om. SUX.

« PreviousContinue »