Page images
PDF
EPUB

lisset : cum vero nihil commissum contra legem esse defendam, quid est quod meam defensionem latio legis impediat? negat 6 esse eiusdem severitatis, Catilinam exitium rei publicae intra moenia molientem verbis et paene imperio ex urbe expulisse et nunc pro L. Vurena dicere. (go autem has partes lenitatis et misericordiae, quas me natura ipsiz docuit, semper eri libenter, illam vero gravitatis severitatisque personam non adpetivi, sed ab re publica mihi impositam sustinui, sicut huius imperii dignitas in summo periculo civium postulabat. quodsi tum, cum res publica vim et severitatem desiderabat, vici naturam et tam vehemens fui quam cogebar, non quam volebam, nunc, cum omnes me ciusae ad misericordiam atque humanitatem vocent, quanto tandem studio debeo naturae meae consuetudinique servire ! ac de officio defensionis mere ac de ratione accusationis tuae fortasse etiam alia in parte orationis dicendum nobis erit.

sed me, iudices, non minus hominis sapientissimi atque 7 ornatissimi, Ser. Sulpicii, conquestio quam Catonis accusatio commovebat, qui gravissime et acerbissime se furre dixit me familiaritatis necessitudinisque oblitum calisam L. Murenae contra se defendere. huic ego, iudices, satis facere cupio vosque adhibere arbitros : nam cum grave est vere accusari in amicitia, tum, etiam si falso accuseris, non est neglegendum. ego, Servi Sulpici, me in petitione tua tibi omnia studia atque officia pro nostra necessitudine et debuisse confiteor et praesti6. ngat] oratorical repetition

by usage.

Stronger is inserviri, from $ 3. 2.

and strongest of all deservire. Z. imperio] exercise of official power. alia in parte] $ 67 foll. Wendt tr. ‘machtspruch.

7. supiintissimi] Here as often ego autem] ' I reply that?...

of a learned jurist. cf. Lael. $ 6. partes) metaphor from the stage. conquestioj not in the technical so docuit, cgi, personam, and impo sense of de invent. I. S 106, but as sitam sustinni. M. cf. pro Suila again in Cic. (572, ad Q. fratrem

1. 1, § 22) simply · complaint.' Z. imperii] sc. consularis. cf. in satis facere] to justify myself in his Catil. 1. § 12. H. Perhaps the de eyes. This, as well as adhiberi arbicree of the Senate (Oct. 25), Viite trus, is a legal expression. cf. § 27, sunt consules ne quid detrimenti ris indicum an arbitrum. puilica capiat, is also alluded to.

accuseris] 2. remarks that this is muni cum vocent] now that I feel one of the few instances of the every....calling me to '... cf. on $ 8. second person sing. pass. in ris found

Servire] A strong word weakened in C.cero. cf. Mady. S 114 b.

$ 8.

tisse arbitror. nihil tibi consulatum petenti a me defuit, quod esset aut ab amico aut a gratioso aut a consule postulandum. abiit illud tempus, mutata ratio est. sic existimo, sic mihi persuadeo, me tibi contra honorem L. Murenae, quantum tu a

me postulare ausus es, tantum debuisse, contra salutem nihil 8 clebere. neque enim, si tibi tum, cum peteres consulatum, favi,

nunc, cum Murenam ipsum petis, adiutor eodem pacto esse debeo. atque hoc non modo non laudari, sed ne concedi quidem potest, ut, amicis nostris accusantibus, non etiam alienissimos defendamus. IV. mihi autem cum Murena, iudices, et magna et vetus amicitia est, quae in capitis dimicatione a Ser. Sulpicio non idcirco obruetur, quod ab eodem in honoris contentione superata est. quae si causa non esset hominis, tamen honoris eius, quem adeptus est, amplitudo summae mihi superbiae crudelitatisque famam inussisset, si hominis et suis et populi Romani ornamentis amplissimi causam tanti periculi repudiassem. neque enim iam mihi licet neque est integrum, ut meum laborem hominum periculis sublevandis non impertiam. nam cum praemia mihi tanta pro hac industria sint data, quanta antea nemini, sic existimo, quibus

obs. 3.

a ne] ‘on my side.' So pro Milone S 10).

abiit] sc. frustra. cf. pro Sest. $ 72 abiit ille annus. Z.

that season is past; circumstances have changed.'

postulare ausus es] ‘had the face to claim from me.' In Greek džioiv ÈTólunoas. For matter cf. Quint. XI. i. 69.

8. farvi] so Z. from MS. Lag. I, and it is far better than the adfui given by some inferior MSS. 'supported you. an election word.

petis] on same authority, instead of petas, which H. keeps, and compares with vocent s 6.

But see Nadv. $ 358.

hoc] this principle, viz. that...... cf. pro Sulla, § 49 intellegebat hanc nobis a maioribus esse traditam disciplinam, ut nullius amicitia ad pericula propulsanda impediremur. H.

etiam alienissimos] cf. $$ 45, 55.

iv. capitis] Expulsion from the Senate and ten years exile, according to the lex Tulliu. obruetur, cf. Ov. Amor. III. 1. 40, obruit exiguas regia wstra fores. inf. $ 86.

honoris contentione] see on $ !; and for genitive cf. Mady. S 283

superata est] It yielded to my friendship for Sulpicius.

que si causa non esset hominis, tamen...] so I much prefer to read with 2, led by MS. Lag. 9. were he not a personal friend, still’...

fumam) so notam,ignominiam,etc. inwire. Ilere fina=bad name.

intugrunn, at...] H. cf. Tusc. D. V. § 62 ci nie intigrum quidem erat ut ad iustitiam remigraret. Madv. $ 374 obs. 2.

sic existimo... ingrati] Here again the reading of 2., led by MS. Lag.

even

ceperis, ea, cum adeptus sis, deponere, esse hominis et astuti et ingrati. quodsi licet desinere, si te auctore possum, si nulla 9 inertiae, nulla superbine, nulla inhumanitatis culpa suscipitur, ego vero libenter desino : sin autem fugit laboris desidiam, repudiatio supplicum superbiam, amicorum neglectio improbitatem coarguit, nimirum hacc cauSE L'S

cius modi, quam nec industrius quisquam nec misericors nec officiosus deserere possit. atque huiusce rei coniecturam de tuo ipsius studio, Servi, facillime ceperis. nam si tibi necesse putas etiam adversariis amicorum tuorum de iure consulentibus respondere, et si turpe existimas ie advocato illum ipsum, quem contra veneris, causa cadere, noli tam esse iniustus, ut, cum tui fontes vel inimicis tuis pateant, nostros ctiam amicis putes clausos esse oportere.

etenim si me tua familiaritas ab hac causa 10 removisset et si hoc idem (). Hortensio, II. Crasso, clarissimis viris, si idem ceteris, a quibus intellego tuam gratiam magni aestimari, accidisset, in ea civitate consul designatus defensorem non haberet, in qua nemini umquam infimo maiores nostri patronum deesse voluerunt. ego l'ero, iudices, ipse me existimarem nefarium, si amico, crudelem, si misero, superbum, si consuli defuissem. quare quod dandum est amicitiae, large dabitur a me, ut tecum agam, Servi, non secus ac si meus esses

9, seems better in itself. But the sentence is probably too far corrupted for full restoration. Steinmetz well compares a fragm. of Cato the censor, nam purinmurium siet, cum mihi ob nos mori's, 91105 prius habui, honos detur, ubi datus est, tum uti eos muém atque alii modi sim.

9. te auctore] on your authority or responsibility. vero] lays stress on ego.

"I for my part am quite ready to do so.' cf. ad Fam. IV. 6, cgo wro, Servi, vellem... ad Q. fr. II. 7 (9) $ 1.

studic] ‘line,' 'profession.' cf. SS 66, 75. coniecturam. cf. $ 44.

Servi] With friendly familiarity he uses the praenomen only, here and elsewhere in the speech, when addressing Sulpicius; so with Cato,

CIC. pro L. Mur.

§ 13. 2. cf. Hor. Sat. II. 5. 32, suudent pracnomine mollis auriculae.

responderi] see on 19.

antiocato] not=an advocate, as in the later authors; but any legal assistant. when your opinion is taken.' lit. 'a backer.' cf. Phil. 1. $ 16, pro Caec. $ 24, 43, Ter. Adelph. IV. 5. 43.

Causa cadir] to be non-suited for informality in pleading. Z. cf. de Orat. l. § 166, ad Fam. VII. 14. Gaius IV. 68, Jul. Paullus I. 10.

inimicis tuis] rhetorical inimicis amicorum tuorum. H.

10. voluerunt] not a law, but customary in the praetor's edict. T.

non secus ac]=non aliter ac, but non secus quam= non minus quam. For the latter cf. de Leg. II. S 5. Z. esses] so 2. with the best MSS.

3

frater, qui mihi est carissimus, isto in loco : quod tribuendum est officio, fidei, religioni, id ita moderabor, ut meminerim me

contra amici studium pro amici periculo dicere. 11 V. intellego, iudices; tris totius accusationis partes fuisse et

earum unam in reprehensione vitae, alteram in contentione dignitatis, tertiam in criminibus ambitus esse versatam. atque harum trium partium prima illa, quae gravissima debebat esse, ita fuit infirma et levis, ut illos lex magis quaedam accusatoria quam vera male dicendi facultas de vita L. Murenae dicere aliquid coegerit. obiecta est enim Asia : quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est, sed in militari labore peragrata. qui si adulescens patre suo imperatore non meruisset, aut hostem aut patris imperium timuisse aut a parente repudiatus esse videretur. an cum sedere in equis triumphantium praetextati potissimum filii soleant, huic donis militaribus patris triumphum deccrare fugiendum fuit, ut rebus

cf. § 13

isto in loco] sc. the seat of the counsel for tlie prosecution. cf. pro Flacco, $ 22, pro Rosc. Am. S 32, ad suósellia.

officio - fidei religioni] 'duty,' honour,' 'conscience.' A fine cli

max.

V. II.

contentione dignitatis] ‘in contrasting his claims to the consulship with those of his rivals. So contentio honoris, ss 8, 56. Otherwise in de Off. 1. $ 87, where contentio honorrim=struggle for office, and in the contentio honesti et utilis of book III.

cf. $ 56 inf. ambitus] corrupt practices,' of which there were two main branches, (a) simple bribery of voters (largitio), and (b) the use of intimidation by bribed gangs (sodalicia). Festus defines it generally as crimen adfectati honoris.

The whole of this partitio is quoted and praised by Quintil. IV. V. 12. In vii. i. 12 he remarks anteactae vilne crimina plerumque prima purganda sunt, ut id, de quo laturus est sententiam iudex, audire propitius incipiat. cf. also vii. ii. 33-3+, IV. V. 3.

lex] see on $ 5. mnale dicendi] even of true charges.

Asia) i.e. his life in that province. for its reputation cf. with H. ad Q. fr. 1. 1, § 19 corruptrix provincia, also Tac. Agr. 6, Liv. XXXIV. 4, XXXIX. 6, inf. § 20.

91902] adversative, as in pro Rosc. Amer. $ 83. H. 'and yet it was not that he sought after its luxury, but'...

in militari labore] in the course of hard service in the field.

weruisset] sc. stipendia.

imperium] hinting that the father was a martinet.

in equis) in the triumphal car sat with the general his children or near relations. The elder sons if still pructextati (i. l. not yet of age for taking the toga virilis) rode on the horses that drew the car. cf. Tac. Ann. 11. 41, Suet. Tib. 6. Growrup sons rode alter the car on their own horses.

cf. Liv. XLV. 40. potissimum] are generally chosen to sit”...' by preference.' cf. $$ 75, 90, 3, 29.

donis] prizes for valour.
decorare] after fugiendum fuit.

communiter gestis paene simul cum patre triumpharet? hic 12 vero, iudices, et fuit in Isia et viro fortissimo, parenti suo, magno adiumento in periculis, solacio in laboribus, gratulationi in victoria fuit: et si habei Asia suspicionem luxuriae quandam, non Asiam numquam vidisse; sed in Isia continenter vixisse laudandum est. quam ob rem non fine nomen obis ciendum Murenae fuit, ex qua laus familiae, memoria generi, honos et gloria nomini constituta est, sed aliquod aut in Asia susceptum aut ex Asia deportatum flagitium ac dedecus: meruisse vero stipendia in eo bello, quod tum populus Romanus non modo maximum, sed etiam solum gerebat, virtutis, patre imperatore libentissime meruisse pietatis, finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fecisse felicitatis fuit. maledicto quidem idcirco nihil in hisce rebus loci est, quod omnia laus occupavit.

VI. saltatorem appellat L. Vurenam Cato. maledictum 13 est, si vere obicitur, vehementis accusatoris, sin falso, maledici conviciatoris. quare cum ista sis auctoritate, non debes, Marce, arripere maledictum ex trivio aut scurrarum aliquo

[merged small][ocr errors]

the habit of dancing (singly). 'a stage-dancer,' harlequin. A great reproach. 2. refers to in l'ison. $ 22, 9121129112 it se nudus in conticio sulturit, and de Ofi. 1. $ 150, 111. SS 7.593. 11. adds pro Deiot. $ 26. Ade Ilor. Sat.

II. I. 24, Plato llenex: 236 d, Sen. Sympos. ii. 17-19, Ov. Fasti v. 338.

walidici] the passage quoted generally in explanation of this is pro Caelio Š 6, aliud est male dicari, quind accusari. accusatio crimen desiderat, rem ut difinat, hominem ut notet, argumento probet, teste confirmet: maledictio autem nihil habet propositi praplir contumeliam, quae si petita lantius iactatur, convicium, si facetius, urbanitas nominatur. an abusive scoffer.'

Marce] so Semi, $ 9, etc., but it may be better with Z. to follow MS. Lag: 9 in reading M. Cato, as the familiarity of Marce' addressed to Cato is at least unlikely.

Asiae nomen] see on $ 67, 11011en Catonis.

laus ... ...constituta est] the same put in different ways.

This figure is called ex politio. cf. on $ 55.

susceptum] goes in sense with flagitium, deportatum with dedecus. Some monstrous evil deed wrought in Asia, the scandal of which iollowed him to Rome.

quidem] cf. on $ 23.

occupavit] has forestalled, and so left no room for an ill word.

vi. 13. saltatorem] one who is in

6

« PreviousContinue »