Page images
PDF
EPUB

nis consulatum una cum salute obtinendum, et ut vestrae mentes atque sententiae cum populi Romani voluntatibus suffragiisque consentiant eaque res vobis populoque Romano pacem, tranquillitatem, otium concordiamque adferat. quodsi illa sollemnis comitiorum precatio consularibus auspiciis consecrata tantam habet in se vim et religionem, quantam rei publicae dignitas postulat, idem ego sum precatus, ut eis quoque hominibus, quibus hic consulatus me rogante datus esset, ea res fauste, feliciter 2 prospereque eveniret. quae cum ita sint, iudices, et cum omnis deorum immortalium potestas aut translata sit ad vos aut certe communicata vobiscum, idem consul eum vestrae fidei commendat, quem antea dis immortalibus commendavit, ut eiusdem hominis voce et declaratus consul et defensus beneficium populi Romani cum vestra atque omnium civium salute

tueatur.

et quoniam in hoc officio studium meae defensionis ab accusatoribus atque etiam ipsa susceptio causae reprehensa est, ante quam pro L. Murena dicere instituo, pro me ipso pauca dicam, non quo mihi potior hoc quidem in tempore sit officii mei quam huiusce salutis defensio, sed ut meo facto vobis pro

ob obtinendum] 'now the thing aimed at is to make good'......T. salus='acquittal.'

et ut] refer closely to idem (neut.), then it precor ut ea res feliciter eveniat et ut......H.

comitiorum] prayer 'at' elections. Gen. of possession or relation. cf. § 31 victoriae eorum bellorum, § 73 officium necessitudinis, § 56 odio inimicitiarum, § 63 adiumenta doctrinae. See Nägelsb. Stil. § 100, p. 275.

religionem sanctity.' H. cf. pro Rosc. Am. § 66, magnam vim magnam necessitatem magnam possidet religionem paternus maternusque sanguis.

idem ego......]i. e. so solemn is the prayer, that my use of it implies a prayer for the weal of those elected. Z.

me rogante]= =me comitia habente. The full phrase is consul populum consulem rogat, cf. Liv. 111. 65 qui plebem Romanam tribunos plebi ro

garet and VI. 42 end of book. H.

2. potestas......] M. cf. pro Rabirio § 5 vos, quirites, quorum potestas proxime ad deorum immortalium numen accedit.

quem] This conj. has been now supported by MS. Lag. 9 and makes much better sense than qui, unless with H. we read above consulem for consul eum.

beneficium] The distinction just granted him. cf. §§ 3, 86, 90. H. cum] to the preservation of'... cf. Madv. § 257 obs. 5. pro Planc. § 102.

et quoniam....ante quam.....dicam] cf. Madv. § 476 b.

pro me ipso] Cic. is here seeking to secure benevolentia by self-justification. H. cf. de Inventione I. § 22. instituo] For indic. see Madv. § 339, obs. 2 c.

non quo...sed ut] Madv. § 357 b

obs.

bato maiore auctoritate ab huius honore, fama fortunisque omnibus inimicorum impetus propulsare possim.

II. et primum M. Catoni vitam ad certam rationis normam 3 derigenti et diligentissime perpendenti momenta officiorum omnium de officio meo respondebo. negat fuisse rectum [Cato] me et consulem et legis ambitus latorem et tam severe gesto consulatu causam L. Murenae attingere. cuius reprehensio me vehementer movet, non solum ut vobis, iudices, quibus maxime debeo, verum etiam ut ipsi Catoni, gravissimo atque integerrimo viro, rationem facti mei probem. a quo tandem, M. Cato, est aequius consulem defendi quam a consule? quis mihi in re publica potest aut debet esse coniunctior, quam is, cui res publica a me uno traditur sustinenda, magnis meis laboribus et periculis sustentata? dis, quae mancipi sunt, is

ii. 3. rationis] a system of philosophy, viz. the Stoic. H.

ad normam] Tроs кavóvα. derigenti. cf. on § 77.

momenta] 'the relative weight, claims of'...cf. § 18 pari momento sortis. Orator § 47 argumentorum momenta, and so rationum, verborum, &c. perpendenti. cf. on § 77.

officio] service,' i. e. the defence of Murena. so § 2 in hoc officio.

rectum] a Stoic word, purposely used here Karóрowμa, cf. de Off. I. § 8, de Fin. III. § 24. cf. on §§ 60, 77.

legis] sc. Tulliae de ambitu, passed in this very year. cf. on §§ 46, 47, 67. uno] Lambinus' correction of MSS.

una.

Cicero had held the election himself, and his colleague G. Antonius Hybrida was away from Rome at this time, fighting Catilina. Hence too we see that the oratorical prolepsis in traditur is not unnatural. Z.

sustentata] sustenta is not used. his] with Z. and all MSS. 'these every-day things.' cf. on § 24.

repetendis] sc. when A claims from B a thing sold by C to B, it not having been the property of C at all, as A maintains. The process is

quodsi in his rebus repetenpericulum iudicii praestare de

technically called evictio rei venditae. cf. Julius Paullus, Sentent. II. 17.

quae mancipi sunt] Res mancipi are things the transfer of which could only be accomplished by mancipatio or in iure cessio. cf. on § 26. mancipatio was a form of transfer by a symbolic sham-sale: the price was not paid by number but by weight. A man with a pair of scales (livripens), who must be of full age (impubes libripens esse non potest, Ael. Gallus, fragm. 6) and a small piece of money (negotium per aes et libram) were necessary, and 5 witnesses, Roman citizens of full age. res mancipi are enumerated by Ulpian XIX. 1, as praedia in Italico solo, iura praediorum rusticorum, and servi et quadrupedes quae dorso collove domantur. All other things are nec mancipi. As according to Ael. Gallus, fragm. 9 nexum est quodcunque per aes et libram geritur, mancipatio must have been a kind of nexum. cf. Gaius II. 27, M. 'Manilius, fragm. 5, Q. Mucius Scaevola, fragm. 5.

is...qui] sc. the venditor who had to guarantee the title to the property sold. praestare. sc. emptori. Here Cicero is bound to make good the title to the consulship for Murena,

bet, qui se nexu obligavit, profecto etiam rectius in iudicio. consulis designati is potissimum, qui consulem declaravit, auctor beneficii populi Romani defensorque periculi esse de4 bebit. ac si, ut nonnullis in civitatibus fieri solet, patronus huic causae publice constitueretur, is potissimum summo honore adfecto defensor daretur, qui eodem honore praeditus non minus adferret ad dicendum auctoritatis quam facultatis. quodsi e portu solventibus ii, qui iam in portum ex alto invehuntur, praecipere summo studio solent et tempestatum rationem et praedonum et locorum, quod natura fert, ut eis faveamus, qui eadem pericula, quibus nos perfuncti sumus, ingrediantur: quo tandem me esse animo oportet, prope iam ex magna iactatione terram videntem, in hunc, cui video maximas tempestates rei publicae esse subeundas? quare, si est boni consulis non solum videre quid agatur, verum etiam providere quid futurum sit, ostendam alio loco, quantum communis salutis intersit duos consules in re publica Kalendis Ianuariis 5 esse. quod si ita est, non tam me officium debuit ad hominis amici fortunas quam res publica consulem ad communem salutem defendendam vocare. III. nam quod legem de ambitu tuli, certe ita tuli, ut eam, quam mihimet ipsi iam pridem tuleram de civium periculis defendendis, non abrogarim. etenim si largitionem factam esse confiterer idque recte factum esse defenderem, facerem improbe, etiam si alius legem tu

to be in fact the auctor secundus. cf. pro Caec. § 27 P. Caesennius auctor fundi. II in Verr. v. § 56.

4. nonnullis] M. refers to the Athenian σύνδικοι, or συνήγοροι. cf. Hermann Pol. Ant. § 133.

praedonum] cf. Thuc. 1. 5, Odyss. III. 71 foll.

qui ingrediantur] = quos ingredi scimus. M.

The passage quodsi......subeundas is quoted by Quintil. v. xi. 23. T. cf. ior rationem §§ 35, 76, where it occurs with comitiorum and officioIt the system of... 'how it is with' the weather.

rum.

=

rei publicae] 'polit cal' storms. H.
providere] so de Fin. I. § 47, nec

[blocks in formation]

lisset cum vero nihil commissum contra legem esse defendam, quid est quod meam defensionem latio legis impediat ? negat 6 esse eiusdem severitatis, Catilinam exitium rei publicae intra moenia molientem verbis et paene imperio ex urbe expulisse et nunc pro L. Murena dicere. ego autem has partes lenitatis et misericordiae, quas me natura ipsa docuit, semper egi libenter, illam vero gravitatis severitatisque personam non adpetivi, sed ab re publica mihi impositam sustinui, sicut huius imperii dignitas in summo periculo civium postulabat, quodsi tum, cum res publica vim et severitatem desiderabat, vici naturam et tam vehemens fui quam cogebar, non quam volebam, nunc, cum omnes me causae ad misericordiam atque humanitatem vocent, quanto tandem studio debeo naturae meae consuetudinique servire ! ac de officio defensionis meae ac de ratione accusationis tuae fortasse etiam alia in parte orationis dicendum nobis erit.

sed me, iudices, non minus hominis sapientissimi atque 7 ornatissimi, Ser. Sulpicii, conquestio quam Catonis accusatio commovebat, qui gravissime et acerbissime se ferre dixit me familiaritatis necessitudinisque oblitum causam L. Murenae contra se defendere. huic ego, iudices, satis facere cupio vosque adhibere arbitros: nam cum grave est vere accusari in amicitia, tum, etiam si falso accuseris, non est neglegendum. ego, Servi Sulpici, me in petitione tua tibi omnia studia atque officia pro nostra necessitudine et debuisse confiteor et praesti

6. negat] oratorical repetition from § 3. Z.

imperio] exercise of official power. Wendt tr. 'machtspruch.'

ego autem] I reply that'...

partes] metaphor from the stage. so docuit, egi, personam, and impositam sustinui. M. cf. pro Sulla § 8.

imperii] sc. consularis. cf. in Catil. 1. § 12. H. Perhaps the decree of the Senate (Oct. 25), Videant consules ne quid detrimenti respublica capiat, is also alluded to.

nunc cum vocent] 'now that I feel every....calling me to '... cf. on § 8. servire] A strong word weakened

by usage. Stronger is inservire, and strongest of all deservire. Z.

alia in parte] § 67 foll.

7. sapientissimi] Here as often of a learned jurist. cf. Lael. § 6.

conquestio] not in the technical sense of de invent. I. § 106, but as again in Cic. (§ 72, ad Q. fratrem I. I, § 22) simply complaint.' Z.

satis facere] to justify myself in his eyes. This, as well as adhibere arbitros, is a legal expression. cf. § 27, iudicem an arbitrum.

accuseris] Z. remarks that this is one of the few instances of the second person sing. pass. in ris found in C.cero. cf. Madv. § 114 b.

tisse arbitror. nihil tibi consulatum petenti a me defuit, quod esset aut ab amico aut a gratioso aut a consule postulandum. abiit illud tempus, mutata ratio est. sic existimo, sic mihi persuadeo, me tibi contra honorem L. Murenae, quantum tu a me postulare ausus es, tantum debuisse, contra salutem nihil 8 debere. neque enim, si tibi tum, cum peteres consulatum, favi, nunc, cum Murenam ipsum petis, adiutor eodem pacto esse debeo. atque hoc non modo non laudari, sed ne concedi quidem potest, ut, amicis nostris accusantibus, non etiam alienissimos defendamus. IV. mihi autem cum Murena, iudices, et magna et vetus amicitia est, quae in capitis dimicatione a Ser. Sulpicio non idcirco obruetur, quod ab eodem in honoris contentione superata est. quae si causa non esset hominis, tamen honoris eius, quem adeptus est, amplitudo summae mihi superbiae crudelitatisque famam inussisset, si hominis et suis et populi Romani ornamentis amplissimi causam tanti periculi repudiassem. neque enim iam mihi licet neque est integrum, ut meum laborem hominum periculis sublevandis non impertiam. nam cum praemia mihi tanta pro hac industria sint data, quanta antea nemini, sic existimo, quibus

a me] 'on my side.' So pro Milone § 10. H.

abiit] sc. frustra. cf. pro Sest. §72 abiit ille annus. Z. 'that season is past; changed.'

circumstances have

postulare ausus es] 'had the face to claim from me.' In Greek džioûv Tóλunoas. For matter cf. Quint. XI. i. 69.

8. favi] so Z. from MS. Lag. 9, and it is far better than the adfui given by some inferior MSS. 'supported you.' an election word.

petis] on same authority, instead of petas, which H. keeps, and compares with vocent § 6. But see Madv. § 358.

hoc] this principle, viz. that...... cf. pro Sulla, § 49 intellegebat hanc nobis a maioribus esse traditam disciplinam, ut nullius amicitia ad pericula propulsanda impediremur.

H.

etiam alienissimos] cf. §§ 45, 56.

iv. capitis] Expulsion from the Senate and ten years exile, according to the lex Tullia. obruetur. cf. Ov. Amor. III. 1. 40, obruit exiguas regia vestra fores. inf. § 86.

honoris contentione] see on § II, and for genitive cf. Madv. § 283 obs. 3.

superata est] It yielded to my friendship for Sulpicius.

quae si causa non esset hominis, tamen...] so I much prefer to read with Z, led by MS. Lag. 9. ' even were he not a personal friend, still'...

famam] so notam,ignominiam, etc. inurere. Here fama bad name.

integrum, ut...] H. cf. Tusc. D. V. § 62 ei ne integrum quidem erat ut ad iustitiam remigraret. Madv. § 374 obs. 2.

sic existimo...ingrati] Here again the reading of Z., led by MS. Lag.

« PreviousContinue »